دارد حضرت زکریا علیه السلام
مقید بود که با دست خودش
کاری انجام بدهد و مزدی بدست بیاورد و با اون ممرّ معاش داشته باشه
در برای کسی دیواری را بالا می‌برد
اجیر شده بود دیواری بالا می‌بُرد
بعد دو تا گردۀ نان اون صاحب کار آورد برای حضرت
و چند نفر هم رسیدند به عنوان مهمان مثلا
رسیدند سلام کردند و
بعد دیدند که حضرت نشست و همه را خورد و هیچ تعارف نکرد به اونها
تعجب کردند عجیبه حالا با این که سخاوت ایشان
و زهد ایشان مقتضی بود که به ما هم تعارف کنند
بله از این گردۀ نان انفاق کنه هر دو را خودش خورد
بعد این قیافۀ سوال که به خود گرفته بودند
متوجه شد و فرمود بله علت این که شما را دعوت نکردم برای این که این
دو گردۀ نان به من داده اند که بخورم قوت کار پیدا کنم و برایشان کار کنم
به هر مقداری که به شما می‌دادم همان مقدار از
قوت کارم کاسته میشد از کارشان کم گذاشته میشد
و کار خوب به صاحب کار تحویل دادن واجبه
به شما از این نان دادن مستحبه
بله به شما انفاق کردن از این نان مستحبه
اما کار خوب تحویل صاحب کار دادن واجبه
اگر از این کار می‌خواستم عمل مستحبی انجام بدهم یه قدری به شما بدهم
به همون مقدار نیروی کارم کم میشد از کار صاحب کار کم گذاشته میشد ببیند چقدر دقیقه
این تفقه در دین معناش همینه
آخه یکی یه گوشۀ دین را میبینه میگه که دین گفته به دیگران بده
از این غذا همین را میبینه دیگه گوشۀ دیگه گوشۀ دیگرش را مطالعه نمی‌کند
نمی‌سنجد شرایطی دارد
هر کاری از کارهای دین تحت شرایطی یا واجب می‌شود یا حرام می‌شود
یا مستحب می‌شود یا مکروه می‌شود یا مباح
شرایط عوض می‌شود
یک کسی یک گوشۀ کار را فقط میبینه میگه بله اینجا باید اینجوری باشه
دیگه فکر نمی‌کند شرایط دیگری هم ممکنه موجود بشود
همون واجب مبدل به حرام بشه
گاهی از اوقات همونی که از یک زاویه نگاه کنیم واجب است
اگر از زاویه دیگه نگاه کنیم همون حرام می‌شود
یا مستحب گاهی واجب می‌شود
مردم بی توجه کاری به این ندارند
بله یک گوشه ای از کار را فقط می‌بینند و
مثلا فلان آدم مستحبی را ترک می‌کند چنان بهش حمله می‌کنند مثل اینکه ترک واجب کرده
این دقت نمی‌کند این ترک مستحب کرده
و شرایط طوریست که بخوام بهش حمله کنم واحبش را هم ترک میکنه
پس اینجا حضرت زکریا علیه السلام فرمود تفقه در
دین معناش همینه که امام فرمود متفقه در دین باشید
خشک در دین نباشید تفقه داشته باشید
یعنی در هر شرایطی به حسب شرایط زمانی
شرایط مکانی شرایط شخصی
ببینید که وظیفۀ شما در هر شرایط به حسب زمان به حسب مکان به حسب سایر اوضاع
این وظیفۀ شما چیه؟
تشخیص این وظیفه کار مشکلیه اصلا
تشخیص وظیفۀ من در این شرایط چیه
خیلی دقت میخواد تحقیق میخواد تفقه میخواد
جمود نباید داشته باشه
یک گوشۀ دیگه جامد اون باشه
به خطراتی بر میخوره
ولذا اینجا هم اونا خیال می‌کردند که
بله هر کسی نون به دستش رسید
خوبه که مستحبه به دیگران هم بده
همینو می‌بینند اعتراض می‌کردند خب چرا شما همۀ نون ها را خوردی ما اینجا نگاه کردیم
مثلا به ما ندادی
دیگه حساب نکردند که این از جنبۀ دیگه دارند
اون جنبۀ واجبش را حساب می‌کنند
از این نون بدهم قوت کارم کم میشه کار صاحب کار کم گذاشته می‌شود
اون وقت ترک واجب کرده و سنت بجا آورده ایم
اینجا اطعام به او می‌کنی سنت بجا آورده ای ترک واجب کرده ای
و لذا تفقه در دین کار
مشکلی ست که نیت را تخلیص کند
و به همین جهت هم فرموده اند کافر عملش ارزنده نیست
کافر عمل خوب هم که بکند
عملش ارزنده نیست یعنی ارزش الهی ندارد
ممکنه ارزش اجتماعی داشته باشه
آخه حساب ارزش اجتماعی غیر حساب ارزش الهیه
ارزش معنوی ست
ممکنه یه کاری ارزش تاریخی داشته باشه
تاریخ روش قضاوت می‌کند به خوب بودن
اجتماع روش قضاوت می‌کند به خوب بودن
حالا فرض بفرمایید یه کسی آمده یه مؤسسه بهداشتی ساخته برای مردم
مؤسسه بهداشتی خوبه دیگه
خب مؤسسه بهداشتی درمانگاه ساخته برای مردم
خب این درمانگاه به درد مردم می‌خورد مریضها اونجا می‌خوابند و فلان این خوبه
و مردم میگن بارک الله موسسه خیریه است و اون آدم نیکوکاریه
مردم میگن این مؤسسه خیریه است اون آدم هم نیکوکاره
اما ببینیم خدا هم همین جور قضاوت میکنه یا خیر خدا می‌برد روی نیت
ببینید انگیزه اش در ساختن این درمانگاه چه بوده؟
اونی که باعث بوده اونی که در دل او را واداشته است
که پول بریزد و درمانگاه بسازد انگیزه ی روحیش چه بوده؟
اون باعث که او را بر انگیخته است چه بوده؟
آیا هدف این بوده که مثلا مردم تعریفش کنند به به واقعا چه آدم خدمتگزاریه؟
رجال مملکت تعریفش کنند ، اعیان و اشراف تعریفش
کنند مثلا تو روزنامه ها بنویسند تو رادیو ها بگویند
منظور این بوده است؟
خب این ارزش الهی ندارد
و این هیچ گونه ثوابی هم در نامۀ عملش نوشته نمی‌شود
چون نیت این نبوده
نیت این نبوده نیت ریا بوده فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ
فَأَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً
بله مانند اون سنگی که رویش خاکی بوده و باران تند می‌بارد و
می‌شوید و از بین می‌برد
انسانی هم که نیتش توجه به دنیا و جنبۀ انسانی بشری دارد
این موقع مرگ باران مرگ می‌بارد و هر چه بوده می‌‌شوید و از بین می‌برد فایده ای نداره
این ارزش الهی ندارد
تو انگیزۀ روحیت چه بوده است؟
پس دین حساب را می‌برد روی نیت
إِنَّمَا الْأَعْمَالُ‏ بِالنِّيَّاتِ
لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى
نگفته لکل امرئ ما عمل
، لکل امرئ ما عمل نگفته
لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى
ارزش انسان و شرف انسان و هدف انسان همان است که در نیت گرفته به اون خواهد رسید
هر چه دارد خواست و الا اون مرد آمد تو میدان هم کشته شد چه بسا یک آدمی را هم کشت
اما نه کشتنش ثواب داشت نه کشته شدنش هیچیش
چرا؟ برای الاغ رفته بود
برای ام قیس رفته بود برای خدا نرفته بود که
بله اینجا هم می‌فرمایند که نیت تا نیت کافر چون
هیچگونه رابطه ای با خدا ندارد رابطه ای با آخرت ندارد
عملش ارزنده نیست
حالا بعضی ها فکر می‌کنند مثلا
خب برای خدا چه فرق می‌کند حالا این کار خوب که کرده
حالا ولو برای خدا نکرده
برای خدا چه فرقی میکنه؟
همان طوری که اون آدمی که با خدا بوده به بهشت می‌بره
این را هم به بهشت ببرد دیگه برای خدا چه فرقی می‌‌کند؟
این مثل این که مثلا بگیم که
فلان آدم در راه پاریس افتاده او به پاریس می‌رود
برای خدا چه فرق می‌کند این سر از کعبه در آورد؟
برای خدا چه فرق می‌کند؟
حالا این به راه پاریس افتاده ولی او را سر از کعبه در آورد
این که مضحکه
کعبه راه مخصوص به خود دارد پاریس راه مخصوص به خود دارد
هر که به راه پاریس افتاد سر از پاریس در می‌آورد
هر که به راه کعبه سر از کعبه در می‌آورد
این برای خدا چه فرق میکنه معنا ندارد برای خدا چه فرق میکنه
حالا بر فرض راه پاریس از کعبه سر در آورده
معقول نیست بهشت رفتن حرکت کردنه
رسیدن به یک هدفی وصول به یک هدف
متفرع بر چیه؟
بر حرکت
حرکت متفرع بر چیه؟ بر قصد
قصد بر چی؟ بر باور
کسی که چیزی را باور دارد قصدش می‌کند
کسی که قصدش کرد حرکت به سوی او می‌کند
کسی که حرکت کرد بهش میرسه
این معقول حرکته
کسی که اصلا بهشت را باور ندارد
خدا و بهشت را اعتقاد بهش ندارد قصد هم نمی‌کند
قصد که نکرد به سوی بهشت خدا حرکت هم نمی‌کند
حرکت کرد نمی‌رسد دیگه حرکت نکرد نمی‌رسه دیگه
و این معنا نداره بگیم که
خب این فلان آدمی که اصلا حرکت هم نکرد بهش برسه
برسه به او این معقول نیست
کسی رو آخه انسان دارد حرکت می‌کند
و معنای بهشت رسیدن حرکت است
حرکته راه رفتن منتهی سیر روحی است
رسیدن به قرب خدا رسیدن به بهشت حرکت است
تا انسان حرکت نکند به مقصد نمی‌رسد
وصول به مقصد فرع بر حرکته
حرکت فرع بر قصده
قصد فرع بر باوره
باید این چهار تا با هم ردیف بشود
منی که اصلا اعتقاد به کعبه نداشته باشم قصد کعبه نمی‌کنم
قصد کعبه نکردم حرکت به سوی کعبه نمی‌کنم
حرکت نکردم معقول نیست به کعبه برسم
این معقول نیست مضحکه
معلومه حالا بعضی خیال می‌کنند که
چه مانعی داره حالا این آدم کار خوب که کرده که
چرا به خدا نرسد؟ چرا به بهشت نرسه؟
این آدم اصلا قصد بهشت نکرده حرکت نکرده به سوی او
این قصد دنیا کرده بهش رسیده دیگه
قصد الاغ کرده بهش رسیده
قصد ام قیس کرده بهش رسیده دیگه
قصد خدا و اینها نکرده که
و لذا اونهایی که هی میگن چرا مثلا کافر به بهشت نمی‌رود خیال می‌کند
بهشت رفتن همین جوریه پرتش می‌کنند به اونجا پرت کردن حسابش نیست
حرکت کردن و رسیدن به اون جاست
باید حرکت کنه تا به اونجا برسه
إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ
وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ
بله به سوی خدا حرکت می‌کند بالا می‌رود
ایمان و اعتقاد بشر عمل صالح بالایش می‌برد
عمل صالح را اعتقاد بالا می‌برد
بخواد عمل انسان رفعت آسمانی پیدا کند
ارزش الهی پیدا کند
با اعتقاد باید ارزش پیدا کند
اعتقاد است اعتقاد است که عمل انسان را الهی می‌کند
اعتقاد که نشد عمل انسان را حیوانی می‌کند هوایی می‌کند
زمینی می‌کند آسمانی نمی‌کند
إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ
بله تا این نباشد بالا نمی‌رود
البته حالا بعضی ها
که در روایات هم هست بعضی از افرادی که کافر هم بوده اند اما چون
یک نوع رحمتی در قلبشان پیدا بوده است و بدون چشم داشتی چیزی کار خوب می‌کرده اند
هیچ گونه غرضی هم نداشته اند
نه بشر تعریفشان کند نه به پول برسند واقعا بعضی پیدا می‌شوند که
اصلا رحمت در قلبشان سرایت کرده و
مردمی هستند که کار خوب را برای کار خوب انجام می‌دهند
حالا اینها ممکنه از استفاده از روایات هم بشود که تخفیفی در عذابشان پیدا بشود
بهشت نمی‌روند اما تخفیف در عذابشان پیدا میشه
چه بسیار از کفار هم ممکنه
چون فقط روی اینکه نیکی را دوست دارند کار نیک انجام بدهند
ممکنه تخفیف در عذابشان باشه
بله؟ "سوال حضار"
بله خیلی کمه از اینجور افراد هم ولذا در روایت جوری هست که مردی بود
در بنی اسرائیل
مرد مؤمنی بود همسایه اش کافر بود
اون مرد کافر
نسبت به این همسایه مؤمنش خیلی احترام قائل بود براش
او خدمت می‌کرد اصلا فقط از این دوست داشت که خدمت کنه به او
حالا مؤمن هم نبود کافر بود اصلا
اما این همسایه مؤمن را خیلی بهش می‌رسید احترام بهش می‌کرد و حل مشکلاتش می‌کرد
وقتی که مُرد
در روایت دارد که دستور از خداوند رسید به عمال فرشتگان که
در میان همون جهنم برزخی
یک خانه ای یک نوعی از گِلی بسازند که
عرض می‌کنم دیگه حرارت آتش به او نرسد
توی جهنم باشه اما حرارت آتش به او نرسه
و روزی هم از خارج اون محیط به او برسد
چون روزی دارند اهل برزخ
روزی او از خارج اون محیط به او برسد
و آتش اون جهنم هم به او نرسه
تو جهنم باشه ولی آتش به او نرسه
بعد گفتند که این
در اثر اون خدمتی ست که
به اون مرد مؤمن کرده ای
و لذا این خدمت جزاش تخفیفی در عذاب داده شد
و در روایت دیگری هم هست که
یه مرد عابدی مومنی در کشور
بله سلطان ظالمی زندگی می‌کرد و اون سلطان ستمگر
در مقام این برآمد متعرض او بشود و او فرار کرد
رفت به یه کشور کفر وارد شد مشرکین
و وارد بر این شخص مشرکی شد
اون مرد مشرک آدم خیری بود آدم خوبی بود یک پذیرایی کرد
او را در خانۀ خودش جا داد و خیلی پذیرایی ازش کرد
تا اینکه این مشرک از دنیا رفت مُرد
بعد دستور از طرف خداوند رسید که
آتش او را بترسان اما آسیب به او نرسان
او را بترسان اما آسیبی به او نرسان
و جاش طوری شد که از آتش به او حرارتی نرسد
و روزی او هم از خارج به او برسه
از امام سوال کردند از بهشت برسد؟ فرمود از جایی که خدا خودش می‌داند می‌رسد
یعنی بر کافر بهشت و نعمت بهشتی حرامه نمیشه
اما در عین حال جهنم هم که باشه اگر بنا بود کار خوبی
بدون چشم داشتی هیچ چیزی مادی داشته باشه
تخفیفی در عذابش پیدا بشود
و لذا مرحوم علامه مجلسی رضوان الله علیه وقتی که اینها را نقل می‌کنند می‌فرمایند ما
می‌توانیم از اینها استفاده کنیم برای این که می‌شود بعضی از کفار جهنمی
اگر کارهای خیری برای خیر محض
بدون چشم داشت مادی انجام داده باشند
ممکنه تخفیفی در عذابشان پیدا بشود
و منافاتی هم با اون آیاتی ندارد که لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذاب
عذاب کفار تخفیف داده نمی‌شود منافات با اون نداره
اونها مربوط به اون کفاری ست که هیچ عمل خیری انجام نداده اند
اما این تخفیف عذاب مال اون کفاری که
رحمت در دلشان بوده است و کار خیری را فقط برای خیر انجام داده اند
شاید تخفیفی در عذابشان پیدا بشود
ولذا رسول اکرم می‌فرمود که
ابن جدعان عبدالله ابن جدعان سبک عذاب ترین کُفّاره
گفتند چرا؟ فرمود: إِنَّهُ كَانَ‏ يُطْعِمُ‏ الطَّعَامَ
چون گرسنه ها را سیر می‌کرد
سبک ترین مردم از لحاظ عذابه
از میان کفار از همه سبک عذاب تره
خب خلاصه اینها نشان می‌دهد که نیت چقدر
ارزنده است در وجود انسان
وقتی نیت شد عمل را ارزش می‌دهد نیت هم که خیر نشد
بله عمل را بی ارزش می‌کند
ما از خدا می‌خواهیم به لطف و عنایت خودش در این ماه مبارک رمضانی که حالا این مقدار ما
توانسته ایم حالا عرض بندگی کنیم خداوند
لطف عنایتی کند این جانهای ما را یک جانهای الهی قرار بدهد
"الهی آمین"
گرایش به خدا و آخرت در دل ما پیدا بشود
"الهی آمین"
نیت های ما را اصلاح کند
"الهی آمین"
اعمال خودمان را خالصا لوجه الله انجام بدهیم
"الهی آمین"
حالا آدمی که این کارها را که انجام می‌دهد که
بله در دنیا نفس که می‌زند و
قوای بدنی که صرف می‌کند و این از بین می‌رود حالا چرا
این را در راههایی که غیر خداست و فانی می‌شود انجام بدهد
ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باق
اونی که تحویل خودتان و مثل خودتان تحویل بدهید از بین می‌رود
اگر تحویل خدا دادی
آدم نقطه ای را در نظر بگیرد که خزائن السماوات و الارض اونجاست
لِلَّهِ خَزائِنُ السَّماواتِ وَ الْأَرْض‏
اونجا را هدف گیری کند
این که شد اونوقت زنده می‌شود در دنیا و آخرت
ببینید شهدای کربلا علیهم السلام
زنده شدن در دنیا دیگه
از این گونه کشتارها زیاد بوده در دنیا
کشتارهایی فجیع تر از کشتارهای کربلا هم بوده
اما چطور شده شهدای کربلا این قدر در دنیا عظمت پیدا کرده اند
رفعت مقام پیدا کرده اند
در دلها نشسته اند
اصلا اشک چشم مردم مال اونهاست
محبت دلهای مردم مال اونهاست
اونچه عظمت و جلالت هست مال اونهاست چرا؟
برای اینکه نیتها خالص بوده
فقط برای خدا قیام کرده اند
هیچ هدفی نداشته اند
و چشم داشت هیچ مربوط به امور مادی نداشته اند
فقط برای خدا بوده
و لذا آقاشان
وقتی اونها را تربیت می‌کند چنان پرورش داده اونها را
که اصلا نیزه از بدن زره از بدن بیرون می‌آورد
با بدن بی زره مقابل نیزه و شمشیر می‌رود
یعنی چنان ایمانش به خدا محکم شده
چنان یقینش به خدا و آخرت محکم شده
میخواد زود این قفس تن بشکند
و مرغ روح از این قفس پرواز کند
به عالم قدس ارتحال پیدا کند
شب عاشورا
با هم مزاح می‌کردند و تا اون یکی گفت الآن وقت مزاح نیست گفت همین الآن وقت مزاحه
برای اینکه فردا شب
با روی سفید به پیشگاه مقدس پروردگار شرفیاب می‌شویم
فردا شب ما جشن و سرور داریم
پس لازمه امشب هم خوشحال باشیم نه این که ما غمگین باشیم چرا چنین پیش آمده است
این راهی که می‌رویم راه بهشت و راه سعادت و
راه شرفیابی به لقاء پروردگار
خوشا به حال اونها
هَنِیئاً لأرباب النَّعیم
و لذا وقتی هم که جان می‌دادند
در مقابل امام حسین علیه السلام افتخار می‌کردند
اون مرد نیزه به بدنش خورده
تیر به بدنش خورده در میان خونش دست و پا می‌زند
برگشت به سمت امام حسین عرض کرد آقا به وظیفه ام عمل کردم
"گریۀ جمعیت"
از من راضی شدی
تمام خوشحالیش اینه که حسین ازش راضی باشد
در دم مردن به فکر بچه اش نیست اونها هم زن داشتند بچه داشتند خب
تشخصات دنیایی اصلا در اون موقع
بچه ام چه شده زنم کجا رفته خانه ام چه شده ابدا
تمام همّش اینه آقا از من راضی شده یا نه
آقا از من راضی شدی یا نه؟
می‌فرماید: نعم أنت‏ امامى‏ في‏ الجنة
بله در بهشت هم پیش روی من خواهی بود
اینها بودند بندگان خالص برای خدا
ولذا خدا بزرگشان کرده است
بله حسین علیه الصلوة و السلام در اون لحظات آخر هم
قدردانی ازشان می‌کند خطاب می‌کند اون اجساد آغشته به خون
که افتاده اند روی خاکهای گرم کربلا
جوانانش از یک طرف برادرانشان از یک طرف
و اعوان و انصارش خطاب به اونها می‌کند
یا أبطال الصَّفا وَ یا فُرسانَ الهَیْجاءِ
ای قهرمانان میدان صدق و صفا
این أبطال الصَّفا که حسین علیه السلام بفرماید
نشان می‌دهد تجلیل می‌کند از مقام اونها
ای قهرمانان میدان صدق و صفا و وفا وَ یا فُرسانَ الهَیْجاءِ
اما چه طور شده خوابیده اید من شما را صدا می‌کنم جوابم نمی‌دهید
یعنی مصیبت بر شما نازل شده است
اجساد شما آغشته به خون روی خاکهای گرم کربلا
اما خبر ندارید زنان و دختران من در شرف اسارتند
می‌توانید بر خیزید حرمسرای پیغمبر را از دست اعداء نجاتشان بدهید